Na de machtsovername in 1933 , tijdens Het Derde Rijk en zonodig ook nog daarna tijdens de Tweede Wereldoorlog worden in heel Duitsland de namen gewijzigd van alle straten die zijn vernoemd naar:

  • Sociaal-democraten. Bijvoorbeeld August Bebel, Friedrich Ebert en Jean Jaurès.
Ferdinand August Bebel kreeg in Hamburg zijn uit 1920 stammende Bebelallee in 1945 direct terug¹³. De Bebelplatz in Berlijn² dateert officieel van 31 juli 1947.
In 1994/1995 (beter laat dan nooit!) werd in de bestrating op het midden van dit plein een gedenkplaat gelegd, ter herinnering aan de aldaar op 10 mei 1933 door  nationaalsocialistische studenten uitgevoerde boekverbranding. Van auteurs, waaronder Albert Einstein, die niet pasten in de cultuur van het naziregime. Dit sobere ‘Denkmal’ draagt op de linker helft de profetische woorden uit 1820 van Heinrich Heine: “Wo man Bücher verbrennt, verbrennt man am Ende auch Menschen”. Op deze website past de variatie: “Waar men in een post-nomadische cultuur bezuinigt op de ruimte voor de namen van straten, bezuinigt men ooit ook op de ruimte voor de mensen die daar wonen”. En nu maar hopen dat deze voorspelling niet uitkomt.

Denkmal in de bestrating van de Bebelplatz

Berlijn. ©  A.J.M. Deimann-Hoogstede 12 april 2001

   • Joden. Enige voorbeelden van deze- vooral achteraf gezien - zeer tragische maatregel:
1. In 1935 verdween in Leipzig de straatnaam van Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847). Componist, dirigent en pianist. Hij was grondlegger van het conservatorium in Leipzig, ereburger van die stad en ‘Gewandhauskapellmeister’. Vóór het in de Tweede Wereldoorlog verwoeste Gewandhaus stond sedert 1892 een standbeeld van hem. Dit werd ’s nachts  ook door de nationaal-socialisten verwijderd⁸. We weten van geen enkel protest uit muzikaal en cultureel Europa.
2. Een jaar later verdween in hetzelfde Leipzig de straatnaam van  Philipp Rosenthal (1855-1937). Hij was een van de grondleggers van de Leipziger Messe⁸. Ook deze maatregel bleef zonder enig protest uit financieel-economisch Europa.
3. Nog een jaar later, in 1936, verdween in Erfurt de straatnaam van Ernst Benary (1819-1895). Hij was in deze stad een van de twee eerste Joodse gemeenteraadsleden (Stadtverordneten). Hij was de grondlegger van de gelijknamige Zaadgroothandel in Erfurt. Door deze firma werd Erfurt een centrum voor de zaadhandel in de wereld¹⁴. We kennen niemand die toen zei “dat kun je niet maken; alléén omdat hij een Jood is?”.

De namen in deze en vergelijkbare straten werden meestal vervangen door de naam van de Führer of andere nationaal-socialisten⁴. Een ware golf van straatnaamwijzigingen en invoeringen van nationaal-socialistische namen dateert in Leipzig van 1936⁸