Nadat op 10 mei 1940 Nederland was bezet, werd al direct geprobeerd de Nederlandse cultuur aan te passen aan de cultuur van het nazi-regime.
In Den Haag bijvoorbeeld kreeg de Gemeenteraad al op 15 november 1940 vanuit de N.S.N.A.P. het verzoek om de naam ‘Plein’ te veranderen in ‘Adolf Hitler-Plein’. Met als enig resultaat een schriftelijk protest d.d. 25 november 1940 vanuit de burgerij en een bericht van B&W d.d. 9 december 1940 dat het verzoek voor kennisgeving was aangenomen.

Later werd alles wat niet paste in de cultuur van het nazi-regime verboden en zo mogelijk verwijderd.
Allereerst³² alle namen van de toen levende leden van het koninklijk huis:
Wilhelmina, Juliana, Beatrix, Irene en Bernhard.

In Rotterdam⁶ vonden de volgende straatnaamswijzigingen plaats:
Wilhelminakade werd Stieltjeskade
Wilhelminalaan werd Bergpolderlaan
Koningin Wilhelminaweg werd Parnassiaweg
Julianastraat werd Zestienhovenschelaan
Prinses Julianalaan werd Vredehoflaan
Prinses Beatrixlaan werd Boschlaan
Prinses Beatrixplantsoen werd ingetrokken
Prinses Irenebrug werd Terbregschebrug
Prins Bernhardkade werd Voorplaskade

In Alphen aan den Rijn³:
Wilheminastraat werd Willem de Zwijgerlaan
Julianastraat werd Juliana van Stolbergstraat

Ook de namen van sociaal-democraten pasten niet in de cultuur van het nazi-regime. Die moesten dus ook verdwijnen.
In tegenstelling tot bij de namen van de leden van het koninklijk huis, is de schriftelijke opdracht  hiertoe nog steeds niet boven water.
In Amsterdam³³ besloot burgemeester Voûte in dit verband dat de
Wibautstraat werd Weesperpoortstraat.

De namen van Joden (“personen van Joodschen bloede”) pasten ook niet in de cultuur van de bezetter. Ook die moesten dus verdwijnen uit de straatnamen en daardoor van alle facturen, brieven en andere poststukken.
En in tegenstelling tot bij de namen van de leden van het koninklijk huis, is de schriftelijke opdracht  hiertoe ook nog steeds niet boven water. Zelfs dr. L. de Jong zwijgt hierover in zijn standaardwerk over Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog³⁴.
Voor Den Haag betekende dit - zeker achteraf gezien - zeer tragische besluit de verandering van 7 straatnamen. Zie in deze website “Milieu-aspecten” , onder cultureel milieu, en  “Acties voor straatnaambehoud” , deel 3, inleiding 5 april 2003.
Dit Haagse besluit is genomen in de vergadering van B&W van 26 maart 1943. De notulen hiervan vermelden onder punt 2: “Een voorstel om, in afwijking van het in een vorige vergadering genomen besluit, thans toch een begin te maken met het verdoopen van naar joden genoemde straten.” Hierbij wordt verwezen naar een bijlage die helaas ontbreekt.

Enige voorbeelden uit Rotterdam⁶:
Da Costastraat (Kralingseveer) werd op 16-12-1941 Buffelstraat. En heet nog zo.
Da Costastraat (Schiebroek) werd op 16-12-1941 Saffierstraat. Heet nog steeds zo.
Het Straatnamenboek van Rotterdam⁶ vermeldt niet de oorlogsnamen van de Da Costastraat (Spangen) en de Joseph Israëlslaan (Molenlaankwartier).

Alle wijzigingen in Amsterdam volgens het door burgemeester Voûte op 14 augustus 1942 genomen - vooral achteraf gezien - zeer tragische besluit³³:
Da Costakade werd: Goeverneurkade
Da Costaplein werd: Van Koetsveldplein
Da Costastraat werd: Van Tienhovenstraat
David Blesstraat werd: Marius Bauerstraat
Heimansplein werd: Eschdoornplein
Heimansweg werd: Eschdoornweg
Herman Heijermansweg werd: Jacques Perkweg
Jephtastraat werd: Badelochstraat
Jonas Daniël Meijerplein werd: Houtmarkt
Jonathanstraat werd: Multatulistraat
Jozef Israëlskade werd: Tooropkade
Lazarussteeg werd: Leprozensteeg
Mozes en Aäronstraat werd: Poststraat
Sarphatikade werd: Vening Meineszkade
Sarphatipark werd: Bollandpark
Sarphatistraat werd: Muiderschans
Spinozastraat werd: Andrieszstraat ( Andrieszkade werd ook Andrieszstraat)
Wertheimpark werd: Parktuin

De Amsterdamse Straatnamencommissie heeft zich, zoals zoveel Nederlandse overheidsorganen, laten verleiden om mee te werken aan voorgaande straatnaamwijzigingen. Alleen Wieger Bruin trok zijn consequenties en bedankte⁷.

Direct na de bevrijding in 1945 werden de meeste oorlogsnaamgevingen direct teruggedraaid. Bovendien werden straatnamen die in de oorlog een slechte naam hadden gekregen gewijzigd. In Rotterdam⁶ werd de Duitschestraat omgedoopt in Zweedsestraat. In Amsterdam⁷ werd de naam Euterpestraat geschrapt omdat die herinnerde aan het aldaar gevestigde hoofdkwartier van de beruchte Sicherheitsdienst. Daarvoor in de plaats kwam de naam Gerrit van der Veenstraat, de eerste in een lange reeks straten vernoemd naar Amsterdamse verzetshelden

Alle wijzigingen in Nijmegen in 1942-1943 staan op www.gaypnt.demon.nl/straatnamen/kroniek.html#1942

Hierbij valt op dat de voorbereiding van speciaal de wijziging van Joodsche namen op 13 april 1943 strikt vertrouwelijk was.

Burgemeester Van Lokhorst wijzigde op 29 mei 1943 de volgende namen:

1. Jodengas werd Florisgas
2. Jodenberg werd Spronxberg
3. Jozef Israëlsstraat werd Jacob Marisstraat

Op 19 september 1944, tijdens de slag om Nijmegen, werden alle besluiten uit 1942-1943 weer ingetrokken, door burgemeester Van der Velden en secretaris Meddens.